Uveit Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?
Uveit, gözün orta tabakası olan uveanın iltihaplanmasıdır. Uvea; iris, siliyer cisim ve koroidden oluşur ve göze kan sağlayan önemli bir yapıdır. Uveit tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilen ciddi bir göz hastalığıdır. Bu makalede uveitin ne olduğunu, türlerini, belirtilerini, nedenlerini ve tedavi yaklaşımlarını ele alacağız.
Uveit Nedir?
Uvea, gözün sklera (beyaz tabaka) ve retina (ağ tabaka) arasında yer alan damar bakımından zengin orta tabakasıdır. İris gözün renkli kısmıdır ve pupil boyutunu ayarlar. Siliyer cisim lens şeklini değiştirerek odaklanmayı sağlar ve aköz hümor üretir. Koroid retinaya kan ve besin sağlar.
Uveit, bu yapıların herhangi birinin veya tümünün iltihaplanmasıdır. Bağışıklık sisteminin aktive olması inflamatuvar hücrelerin göze göçmesine ve doku hasarına neden olur.
Uveit Türleri
Uveit anatomik lokalizasyona göre sınıflandırılır. Anterior uveit (ön uveit), en sık görülen türdür ve iris ile siliyer cismin ön kısmını etkiler. İritis olarak da bilinir.
İntermediyer uveit (ara uveit), siliyer cisim ve vitreusu etkiler. Retinaya yakın bölgelerde tutulum vardır.
Posterior uveit (arka uveit), koroid ve retinayı etkiler. Koroidit veya retinit olarak adlandırılabilir. Görme üzerindeki etkisi daha belirgin olabilir.
Panuveit, uveanın tüm bölümlerinin tutulduğu yaygın iltihaptır. En ciddi form olabilir.
Uveit Belirtileri
Belirtiler uveitin tipine ve şiddetine göre değişir. Anterior uveitte göz kızarıklığı, ağrı, ışığa hassasiyet (fotofobi) ve bulanık görme tipiktir. Pupil düzensiz görünebilir.
İntermediyer uveitte yüzen cisimler (floaters) ve bulanık görme ön plandadır. Ağrı ve kızarıklık daha az belirgindir.
Posterior uveitte görme kaybı, yüzen cisimler ve görme alanında karartılar görülebilir. Ağrı genellikle yoktur çünkü arka uvea ağrı reseptörlerinden yoksundur.
Uveit tek gözde veya her iki gözde olabilir. Akut başlangıçlı veya sinsi, kronik seyirli olabilir.
Uveit Nedenleri
Uveit birçok farklı nedene bağlı olabilir. Vakaların yaklaşık yarısında neden saptanamaz (idiyopatik).
Otoimmün ve inflamatuvar hastalıklar sık nedenlerdir. Ankilozan spondilit, Behçet hastalığı, sarkoidoz, romatoid artrit ve inflamatuvar bağırsak hastalıkları uveit ile ilişkilendirilmiştir.
Enfeksiyonlar uveit yapabilir. Herpes virüsleri, tüberküloz, sifiliz, toksoplazmoz ve sitomegalovirüs (özellikle bağışıklık sistemi zayıf olanlarda) görülebilir.
Travma ve göz cerrahisi de uveit tetikleyebilir. Bazı ilaçlar nadir de olsa uveit yapabilir.
Tanı
Uveit tanısı kapsamlı bir göz muayenesi ile konur. Yarıklı lamba biyomikroskopisi ön segmenti detaylı değerlendirir. İnflamatuvar hücreler, proteinli sıvı birikimi (flare) ve yapışıklıklar (sinesi) görülebilir.
Göz dibi muayenesi retina ve koroidi değerlendirir. Fundus floresein anjiografisi ve optik koherens tomografi (OCT) ek bilgi sağlar.
Altta yatan sistemik hastalığı araştırmak için kan testleri istenebilir. HLA-B27, ACE düzeyi, PPD testi, sifiliz serolojisi ve otoantikor panelleri değerlendirilebilir.
Tedavi
Uveit tedavisi inflamasyonu baskılamak, komplikasyonları önlemek ve altta yatan nedeni ele almaya yöneliktir.
Kortikosteroidler tedavinin temelini oluşturur. Anterior uveitte topikal steroid damlalar genellikle yeterlidir. Prednizolon asetat veya deksametazon sık kullanılır. Doz kademeli olarak azaltılır.
Posterior uveitte veya şiddetli vakalarda sistemik steroidler gerekebilir. Oral prednizon veya intravenöz metilprednizolon kullanılabilir. Göz içi (intravitreal) steroid enjeksiyonları da bir seçenektir.
Sikloplejik-midriyatik damlalar (atropin, siklopentolat) ön uveitte ağrıyı azaltır ve yapışıklıkları önler. Pupili genişleterek siliyer spazmı çözer.
İmmünomodülatör Tedavi
Kronik, tekrarlayan veya steroid bağımlı uveitte immünosupresif ilaçlar gerekebilir. Metotreksat, azatioprin, mikofenolat ve siklosporin kullanılabilir.
Biyolojik ajanlar (adalimumab, infliksimab) refrakter vakalarda etkili olabilir. Özellikle Behçet hastalığı ve juvenil idiyopatik artritle ilişkili uveitte başarılı sonuçlar bildirilmiştir.
Enfeksiyöz Uveit Tedavisi
Enfeksiyona bağlı uveitte spesifik antimikrobiyal tedavi gerekir. Tüberküloz uveiti anti-tüberküloz ilaçlarla, herpetik uveit antiviral ilaçlarla tedavi edilir. Toksoplazma uveiti için kombine antibiyotik tedavisi uygulanır.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmeyen veya kronik uveit çeşitli komplikasyonlara yol açabilir. Glokom (göz tansiyonu), katarakt, maküler ödem, retina dekolmanı ve optik sinir hasarı görülebilir. Bu komplikasyonlar kalıcı görme kaybına neden olabilir.
Düzenli takip komplikasyonların erken tespiti için önemlidir.
Prognoz
Uveitin prognozu tipine, şiddetine, altta yatan nedene ve tedavi yanıtına bağlıdır. Akut anterior uveit genellikle tedaviyle tamamen düzelir. Kronik ve posterior uveitlerde prognoz daha değişkendir.
Erken tanı ve tedavi görme kaybını önlemede kritik öneme sahiptir. Tedavi uyumu ve düzenli takip uzun vadeli sonuçları iyileştirir.
Sonuç
Uveit, görmeyi tehdit edebilen ciddi bir göz iltihabıdır. Farklı nedenlere bağlı olabilir ve sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir. Kortikosteroidler tedavinin temelini oluştururken, kronik vakalarda immünosupresif tedavi gerekebilir. Göz kızarıklığı, ağrı veya görme değişikliği yaşayan bireyler acilen göz hekimine başvurmalıdır.